آرامگاه صحابه در استانبول: مسیر ایوب سلطان و آیوان‌سرای

چرا در استانبول آرامگاه صحابه هست؟

به سبب حدیثی که در آن پیامبر (درود خدا بر او) فتح قسطنطنیه را بشارت داده بود، این شهر از نخستین روزها هدف مسلمانان بود. در نیمه دوم قرن هفتم امویان چند بار آن را محاصره کردند و برخی از صحابه‌ای که در این لشکرکشی‌ها بودند درگذشتند و پای دیوارهای شهر به خاک سپرده شدند.

سلطان محمد دوم پس از فتح شهر در 1453، با کمک استادش آق‌شمس‌الدین این قبرها را شناسایی کرد و بر آن‌ها آرامگاه ساخت. امروز بسیاری از قبرها و مقام‌های استانبول به صحابه نسبت داده می‌شوند. برخی قبر واقعی‌اند و برخی مقام‌های یادبودی که به احترام یک صحابی ساخته شده‌اند. دانستن این تفاوت هنگام زیارت مفید است.

ایوب سلطان که بود و آرامگاهش کجاست؟

ابوایوب انصاری صحابی‌ای است که پس از هجرت از مکه به مدینه، ماه‌ها پیامبر (درود خدا بر او) را در خانه‌اش میزبانی کرد. با وجود سن بالا در دهه 670 میلادی در لشکرکشی امویان به قسطنطنیه شرکت کرد، در جریان محاصره درگذشت و به خواست خودش نزدیک دیوارها به خاک سپرده شد. منابع سال‌های متفاوتی برای درگذشت او ذکر می‌کنند.

• آرامگاه: در حیاط داخلی مسجد ایوب سلطان. محمد دوم پس از فتح در اینجا مجموعه‌ای ساخت؛ مسجد کنونی در پایان قرن هجدهم بازسازی شده است.
• شمشیربندی: سلاطین عثمانی هنگام به تخت نشستن در ایوب سلطان شمشیر بر کمر می‌بستند و این آن را به یکی از مقدس‌ترین مکان‌های امپراتوری تبدیل کرد.
• امروز: مسجد و آرامگاه هر روز باز است. اغلب در آرامگاه صف هست و زائران کنار پنجره آن یا در داخل دعا می‌کنند. بازار اطراف مغازه‌هایی دارد که تسبیح، سجاده و کتاب می‌فروشند.

چه آرامگاه‌های دیگری از صحابه در آیوان‌سرای و ایوب هست؟

ساحل شاخ طلایی از آیوان‌سرای تا ایوب جایی است که سپاه مسلمانان در دوران محاصره اردو زده بود؛ برای همین بیشتر آرامگاه‌های صحابه در امتداد آن‌اند. پربازدیدترین‌ها:

• آرامگاه ابوشیبه خدری: در آیوان‌سرای، داخل گورستان توقلو دده، که به سنگ قبر بزرگش شناخته می‌شود؛ قبر حمدالله انصاری در نزدیکی آن است.
• آرامگاه جابر: آرامگاهی کوچک چسبیده به دیوارهای شهر در خیابان آیوان‌سرای، کمی پیاده از ایستگاه T5 آیوان‌سرای.
• مقام ابودرداء: در ایوب، نزدیک مسجد زال محمود پاشا. ابودرداء در دمشق درگذشت، پس این مقامی یادبود است نه قبر او.
• توقفی در سلطان‌احمد: بنا بر روایت، قبر کوچک عبدالرحمن شامی در خیابان کاباساکال میان ایاصوفیه و مسجد آبی است؛ توقفی آسان هنگام بیرون آمدن از هتل.

منابع قبرها و مقام‌های دیگری از صحابه را در اطراف اگری‌کاپی، بالات و ادرنه‌کاپی ذکر می‌کنند. بیشترشان آرامگاه‌های کوچک و قفل‌شده‌ای در کوچه‌های مسکونی‌اند که از بیرون با خواندن فاتحه زیارت می‌شوند.

مسیر نیم‌روزه از سلطان‌احمد را چگونه برویم؟

1. سلطان‌احمد ← امین‌اونو: از ایستگاه سلطان‌احمد با تراموای T1 تا امین‌اونو بروید (حدود 10 دقیقه).
2. امین‌اونو ← آیوان‌سرای: با تراموای T5 امین‌اونو–علی‌بی‌کوی از کوچوک‌پازار، جبالی، فنر و بالات بگذرید و در آیوان‌سرای پیاده شوید. آرامگاه جابر و آرامگاه‌های گورستان توقلو دده در فاصله پیاده‌روی‌اند.
3. آیوان‌سرای ← ایوب: دوباره سوار T5 شوید و در ایستگاه Eyüpsultan Teleferik، ایستگاه بعد از فس‌خانه، پیاده شوید. مسجد ایوب سلطان کمی پیاده فاصله دارد.
4. ایوب سلطان: نماز ظهر را در مسجد بخوانید و آرامگاه را زیارت کنید. مقام ابودرداء چند دقیقه فاصله دارد.
5. بازگشت یا پیر لوتی: اگر خواستید با تله‌کابین به تپه پیر لوتی بروید و چشم‌انداز شاخ طلایی را ببینید، سپس از همان راه به سلطان‌احمد برگردید.

کرایه تراموا و تله‌کابین هر دو با استانبول‌کارت پرداخت می‌شود. راهنمای استانبول‌کارت و تراموای T1 ما را ببینید. با بچه‌ها تاکسی هم کاربردی است: بسته به ترافیک 20 تا 40 دقیقه.

هنگام زیارت به چه نکاتی توجه کنم؟

• زمان: ایوب سلطان جمعه‌ها، آخر هفته‌ها، شب‌های مقدس و عید بسیار شلوغ است. برای زیارتی آرام‌تر صبح یک روز کاری را انتخاب کنید.
• پوشش: لباس مناسب مسجد بپوشید؛ بانوان روسری همراه داشته باشند.
• در آرامگاه: آرام باشید، در صف بایستید و مزاحم دعاکنندگان نشوید. روشن کردن شمع یا بستن پارچه به آرامگاه از نظر دینی مناسب شمرده نمی‌شود.
• کودکان: در شلوغی آن‌ها را نزدیک خود نگه دارید. حیاط و میدان پهن‌اند و کبوترها و بستنی‌فروش‌ها استراحتی دلپذیر می‌سازند.
• نماز: مسجد ایوب سلطان بخش بانوان و وضوخانه دارد. برای اوقات، اوقات نماز و برنامه گردش ما را ببینید.

چرا برای مسافران عمره توقفی مهم است؟

بسیاری از خانواده‌هایی که به مکه و مدینه می‌روند یا از آنجا برمی‌گردند، در روزهای اقامت در استانبول ایوب سلطان را زیارت می‌کنند. زیارت قبر صحابی‌ای که پیامبر (درود خدا بر او) را در مدینه میزبانی کرد، روح سفر عمره را ادامه می‌دهد. برای اینکه چند روز بمانید و چه برنامه‌ای بریزید، راهنمای ما درباره توقف در استانبول در سفر عمره را ببینید.