Topkapı Sarayı gezi rehberi: avlular, Harem, Kutsal Emanetler ve ziyaret

Topkapı Sarayı’nın kısa tarihi

Fatih Sultan Mehmed, İstanbul’un fethinden sonra önce bugünkü Beyazıt’taki Eski Saray’ı yaptırdı; ardından Bizans akropolünün bulunduğu Sarayburnu tepesine yeni sarayı inşa ettirdi. 1478’de tamamlanan saray, sonraki padişahların eklemeleriyle bir şehir gibi büyüdü. 1856’da Sultan Abdülmecid Dolmabahçe Sarayı’na taşınınca Topkapı’nın önemi azaldı, ancak Hazine ve Kutsal Emanetler burada kaldı. Saray 3 Nisan 1924’te müze olarak ziyarete açıldı ve 1985’ten beri UNESCO Dünya Mirası listesindedir.

Avlu avlu Topkapı Sarayı: neler görülür?

• Birinci avlu (Alay Meydanı): Bab-ı Hümayun’dan girilen, herkese açık bahçedir. Aya İrini buradadır; bilet gerekmez.
• İkinci avlu (Divan Meydanı): Bab-üs Selam’dan (Orta Kapı) sonra bilet kontrolü yapılır. Devlet işlerinin görüşüldüğü Divan-ı Hümayun (Kubbealtı), Adalet Kulesi ve dünyanın en zengin Çin porseleni koleksiyonlarından birinin sergilendiği saray mutfakları bu avludadır.
• Üçüncü avlu (Enderun): Bab-üs Saade’den geçilir. Padişahın elçileri kabul ettiği Arz Odası, Kaşıkçı Elması ve Topkapı Hançeri’nin bulunduğu Hazine, padişah kaftanları ve saat koleksiyonu buradadır.
• Dördüncü avlu: Bağdat ve Revan köşkleri, Sünnet Odası ve Haliç’e bakan İftariye Kameriyesi. Sarayın en güzel manzarası buradadır.

Kutsal Emanetler Dairesi

Hırka-i Saadet Dairesi olarak da bilinen bu bölümde Hz. Muhammed’e ait olduğu kabul edilen hırka-i saadet, sancak-ı şerif, mühür, sakal-ı şerif ve kılıçlar ile dört halifeye ve diğer peygamberlere atfedilen emanetler sergilenir. Yavuz Sultan Selim’in 1517’deki Mısır seferinden sonra İstanbul’a getirilen emanetlerin bulunduğu odada gün boyu Kur’an-ı Kerim okunur. Daire sessiz gezilir; fotoğraf çekmek yasaktır. Ramazan ayında hırka-i saadet ziyaretinin yapıldığı yer ise Fatih’teki Hırka-i Şerif Camii’dir.

Harem: sarayın aile bölümü

Harem, padişahın annesi Valide Sultan’ın, eşlerinin, çocuklarının ve onlara hizmet edenlerin yaşadığı, dışarıya kapalı aile bölümüdür. Gezi güzergâhında Valide Sultan Dairesi, Hünkâr Sofası, III. Murad Has Odası ve çinileriyle ünlü Veliahd Dairesi (Çifte Kasırlar) bulunur. Harem’e ikinci avludaki Arabalar Kapısı’ndan girilir ve genellikle ayrı bir bilet ya da kombine bilet gerekir. “Harem” kelimesinin Osmanlı’da gerçekte ne anlama geldiğini Harem nedir? yazımızda anlattık.

Çocuklarla Topkapı Sarayı

Saray çok büyük olduğu için çocuklarla hepsini gezmeye çalışmak yerine birkaç bölüm seçmek daha keyiflidir: Hazine’deki Kaşıkçı Elması, saat koleksiyonu ve dördüncü avludaki manzara çocukların en çok sevdiği yerlerdir. İkinci ve dördüncü avluda çimenli alanlarda mola verilebilir; dördüncü avludaki kafe ve restoranda tuvalet vardır. Gezinin ardından hemen aşağıdaki Gülhane Parkı’na inmek iyi bir kapanıştır.

Ziyaret ipuçları

• Biletinizi resmî siteden önceden alırsanız gişe kuyruğunu atlarsınız; güvenlik kontrolü kuyruğu yine de olabilir.
• Önce Harem’e, sonra Hazine’ye gidin: öğleden sonra her ikisinde de kuyruk uzar.
• Salı günleri saray kapalıdır; salıya Ayasofya, Sultanahmet Camii ve Yerebatan Sarnıcı’nı planlayın.
• Rahat ayakkabı giyin; bir tam tur 3–4 kilometre yürüyüş demektir.
• Saraydan çıkınca birkaç adım ötedeki İstanbul Arkeoloji Müzeleri aynı Müzekart ile gezilebilir.