Ayasofya gezi rehberi: tarihçe, mozaikler ve ziyaret bilgileri

Ayasofya’nın kısa tarihi

Bugün gördüğümüz yapı, aynı yerdeki iki kilisenin yangınlarla yok olmasının ardından İmparator I. Justinianus tarafından 532–537 yılları arasında yaptırıldı. Matematikçi-mimarlar Miletli İsidoros ve Trallesli Anthemios’un tasarladığı 55 metre yüksekliğindeki kubbe, yaklaşık bin yıl boyunca dünyanın en büyük kapalı mekânının örtüsü oldu.

Fatih Sultan Mehmed, 1453’te İstanbul’u fethettikten sonra Ayasofya’yı camiye dönüştürdü; minareler, mihrap, minber ve büyük hat levhaları sonraki yüzyıllarda eklendi. Yapı 1934’te Bakanlar Kurulu kararıyla müze oldu, 2020’de yeniden cami olarak ibadete açıldı. Ayasofya, 1985’ten beri UNESCO Dünya Mirası listesindeki “İstanbul’un Tarihi Alanları”nın parçasıdır.

Ayasofya’da neler görülür?

• Ana kubbe ve hat levhaları: Kazasker Mustafa İzzet Efendi’nin yazdığı, Allah, Hz. Muhammed, dört halife ve Hz. Hasan ile Hz. Hüseyin’in adlarının yer aldığı dev levhalar dünyanın en büyük hat levhaları arasındadır.
• Galeri mozaikleri: Üst galerideki Deesis (Hz. İsa, Meryem ve Yahya) mozaiği Bizans sanatının en ünlü eserlerinden biridir; imparator portrelerinin yer aldığı mozaikler de galeridedir.
• Mermer küp ve terleyen sütun: Bergama’dan getirildiği bilinen mermer küpler ve dileklerle anılan “terleyen sütun” ziyaretçilerin en çok sorduğu ayrıntılardır.
• Sultan türbeleri: Avlunun güneyinde II. Selim, III. Murad ve III. Mehmed’in türbeleri ile şehzadeler türbesi bulunur.

Ziyaret düzeni: kim nereden girer?

Ayasofya ibadete açık bir cami olduğu için zemin kat namaz kılanlara ayrılmıştır. 15 Ocak 2024’ten beri yabancı ziyaretçiler ayrı bir girişten bilet alarak üst galerilere çıkar ve ana mekânı yukarıdan izler; Türk vatandaşları ve namaz kılmak isteyenler ana kapılardan ücretsiz girer. Kadınların başını örtmesi, herkesin omuz ve dizlerini kapatması beklenir; girişte örtü verilir. Namaz saatlerinde ziyaret planı için namaz vakitlerine göre gezi planı rehberimize bakın.

Çocuklarla Ayasofya

Çocuklar için en etkileyici an, kubbenin altına ilk girdikleri andır; kubbenin “havada asılı gibi durduğunu” göstermek ve pencerelerden süzülen ışığı izletmek kısa bir ziyareti unutulmaz kılar. Kuyruk özellikle öğle saatlerinde uzayabilir; sabah erken gidip ardından karşıdaki Sultanahmet Parkı’nda mola vermek iyi bir plandır. Cami ziyaretinde çocuklarla nelere dikkat edileceğini çocukla cami ziyareti rehberimizde anlattık.

Ziyaret ipuçları

• Sultanahmet Camii ile Ayasofya karşı karşıyadır; ikisini aynı sabah, araya Sultanahmet Parkı’nda bir mola koyarak gezebilirsiniz.
• Yerebatan Sarnıcı Ayasofya’nın hemen karşısındadır; kuyruğu kısa olan sarnıca önce girmek zaman kazandırır.
• Ayakkabılar camiye girerken çıkarılır; kolay çıkan ayakkabı ve çorap çocuklar için işinizi kolaylaştırır.
• Ayasofya’nın en güzel fotoğrafı akşamüstü, Sultanahmet Parkı’ndaki fıskiyenin yanından çekilir.