Yerebatan Sarnıcı gezi rehberi: Medusa başları, 336 sütun ve ziyaret

Yerebatan Sarnıcı’nın tarihi

Sarnıç, Bizans döneminde bu alanda bulunan büyük bir bazilikanın (Stoa Basilica) altına inşa edildi; bu yüzden İngilizcede “Basilica Cistern” denir. Yaklaşık 140 metre uzunluğunda ve 70 metre genişliğindeki sarnıçta her biri 9 metre yüksekliğinde 336 sütun bulunur. Su, Belgrad Ormanları’ndan gelen kemerler ve kanallarla taşınıyordu.

Osmanlı döneminde Topkapı Sarayı’nın bahçelerini sulamak için kullanılan sarnıç, sonraki yüzyıllarda unutuldu. Halkın “yerin altına batmış saray” anlamında “Yerebatan Sarayı” dediği yapı, 1987’de kapsamlı bir temizlik ve onarımla ziyarete açıldı. 2017’de başlayan deprem güçlendirme ve restorasyon çalışmasının ardından 2022’de yeni ışıklandırma ve sanat eserleriyle yeniden açıldı.

Medusa başları ve diğer ayrıntılar

• Medusa başları: Sarnıcın kuzeybatı köşesindeki iki sütunun kaidesi, biri yan, biri ters yatırılmış Medusa başlarıdır. Başların başka bir antik yapıdan getirildiği, bu şekilde yerleştirilmesinin nedeni ise kesin bilinmez.
• Ağlayan sütun: Gözyaşı damlasını andıran oymalarla süslü, sürekli nemli olan bu sütun dilek tutulan yerlerden biridir.
• Sudaki balıklar: Sarnıçtaki sığ suda yaşayan balıklar çocukların en çok ilgisini çeken ayrıntıdır.
• Sanat eserleri ve ışık: Restorasyondan sonra sarnıçta çağdaş heykeller sergilenir; ışıklandırma belirli aralıklarla değişir.

Bilet ve ziyaret düzeni

Yerebatan Sarnıcı İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin işletmesidir; Müzekart geçmez. Türk vatandaşları ve İstanbul’da yaşayanlar indirimli tarifeden yararlanır, yabancı ziyaretçi bileti daha yüksektir. Bazı akşamlarda daha sakin bir ziyaret için ayrı biletli gece seansı düzenlenir. Bilet gişesinde kuyruk sık olur; çevrimiçi bilet almak zaman kazandırır.

Çocuklarla Yerebatan Sarnıcı

Loş ışık, sütunların sudaki yansımaları ve balıklar çocuklar için sarnıcı “gizli bir yeraltı sarayı” gibi gösterir. İçerisi yaz aylarında da serindir; nemli olduğu için zemin kaygan olabilir, küçük çocuklarla el ele yürüyün. Sarnıcı, karşısındaki Ayasofya ile aynı sabaha koyabilir, daha az kalabalık bir alternatif isterseniz Şerefiye Sarnıcı’na da bakabilirsiniz.

Ziyaret ipuçları

• Ayasofya’ya girmeden önce sarnıcı gezin: sabah saatlerinde kuyruk daha kısadır.
• Sarnıçta flaşsız fotoğraf çekin; loş ışıkta telefonun gece modu daha iyi sonuç verir.
• Zemin nemli ve yer yer kaygandır; kaymayan ayakkabı giyin.
• Yaz sıcağında öğle molası olarak düşünün: içerisi dışarıya göre belirgin şekilde serindir.